على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3687

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

نخفا ( از باب فتح و نصر ) : دميد آن بز . و نيز نخف : عطسه كردن بز و سخت دم زدن آن و آواز كردن بينى آن چون آب بينى اندازد . نخفة ( naxfat ) و ( noxfat ) ا . ع . زمين پست و هموار دور كوه . نخكلون ( naxkalun ) و نخكله ( naxkale ) ا . پ . مردم سخت‌رو و پوست كلفت و بىشرم . نخگلوى ( naxgaluy ) ا . پ . خنورى كه گردن آن تنگ باشد . نخل ( naxl ) ا . پ . مأخوذ از تازى - درخت . و درخت مانندى كه از موم و كاغذ و پارچه و جز آن سازند و داراى ساقه و شاخه و گل و ميوه باشد با كمال شباهت بدرخت طبيعى . و نخل تابوت و يا نخل ماتم : آرايشى كه بر تابوت مردگان سازند . و درخت خرما و خرمابن كه مخ و بسك نيز گويند . نخل ( naxl ) ا . ع . خرمابن ، مذكر و مؤنث هر دو آيد . قوله تعالى : أَعْجازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ و أَعْجازُ نَخْلٍ خاوِيَةٍ . ج : نخيل . و نيز نخل : نوعى از زيور . و نام موضعى . نخل ( naxl ) م . ع . نخل السحاب الثلج و المطر نخلا ( از باب نصر ) : برف و باران ريخت آن ابر . و نخل فلان الدقيق : بيخت فلان آرد را . و نخل الشئ : برگزيد بهترين آن چيز را . نخلات ( naxal t ) ع . ع نخلة . نخل‌آرا ( naxl - r ) ص . پ . آرايش شده با خرمابنها . نخلبن ( naxl - bon ) ا . پ . خرمابن . نخلبند ( naxl - band ) ا . پ . كسى كه صورت درختان و ميوه‌ها را از موم سازد . و باغبان . نخلبندى ( naxl - bandi ) ا . پ . غرس و نشاندن درخت خرما . نخلة ( naxlat ) ا . ع . واحد نخل : يعنى يك درخت خرمابن . ج : نخلات . و نخلة الشامية و نخلة اليمانية : نام دو رودبار بر يك شب از مكه معظمه . و نام پنج موضع ديگر . و ذو النخلة : لقب حضرت مسيح . و بطن نخلة : نام موضعى ميان مكه و طايف . نخلستان ( naxl - est n ) ا . پ . جاى انبوه از خرمابنان و خرستان و مخستان و مغستان نيز گويند . نخله ( naxle ) ا . پ . مأخوذ از تازى - عصاى مسافر . و كفش و پاپوش . و خرمابن . و نخلهء محمود : نام چند خرمابن در مكه معظمه . و نام نخلستانى . نخم ( naxm ) و ( naxam ) ا . پ . پارچهء افراخته شده به روى چوب كه در عروسيها و جشنها نصب مىنمايند و بدان برميگيرند نقل و نبات و پولى را كه در ميان مردم نثار كرده مىشود . نخم ( n xm ) م . ع . نخم فلان نخما ( از باب نصر ) : سراييد و آواز خواند و نيكو سراييد فلان . نخم ( naxm ) و ( naxam ) م . ع . نخم نخما و نخما ( از باب سمع ) : آب بينى و دماغ و سينه انداخت . نخم ( naxam ) م . ع . نخم نخما ( از باب سمع ) : مانده گرديد و مانده گردانيد . نخمة ( naxmat ) ا . ع . حسن و زيبايى . نخمة ( naxmat ) و ( noxmat ) ا . ع . آب بينى و دماغ و سينه . نخنخة ( naxnaxat ) م . ع . يك‌سو نمودن و دور كردن . و سخت رفتن و سير سخت كردن . و فرو خوابانيدن شتر را . نخنوق ( noxnuq ) ا . ع . كنگره پستى در گرداگرد چاه . و گوشه مانندى در اندرون چاه . ج : نخانيق . نخو ( naxu ) ا . پ . نام شهر معتبرى در قسمت جنوب شرقى تفليس . نخوار ( nexv r ) ا . ع . شريف متكبر و ترسوى سست . ج : نخاورة . نخوبة ( naxubat ) ا . ع . كون و دبر . نخوة ( naxvat ) ا . ع . ناز و تكبر . نخوة ( naxvat ) م . ع . نخانخوة ( از باب نصر ) : ناز و فخر كرد و تكبر نمود . و نخى ( مجهولا ) كذلك . و نخا فلانا : ستود فلان را . نخوت ( nexvat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - تكبر و بزرك‌منشى و خودبينى و خودپرستى و تبختر و جاه‌طلبى . نخوت پيشه ( nexvat - pice ) ( ياى مجهول ) و نخوت فروش ( nexvat - faruc ) ( واو مجهول ) و نخوت كده ( nexvat - kade ) و نخوت‌كش ( nexvat - kac ) و نخوت‌كيش ( nexvat - kic ) و نخوت كيش ( nexvat - kic ) ( ياى مجهول ) ص . پ . بزرك‌منش و متكبر و داراى تكبر و خودبين و خودپرست و طالب جاه و جلال . نخود ( naxud ) ( واو مجهول ) و ( naxod ) ا . پ . نوعى از حبوبات مأكول و لذيذ . و نخود قندى : نام نوعى از ميوه . نخوداب ( naxod - b ) ا . پ . نوعى از پرهيزانه بيماران كه از گوشت بىچربى